Tulumba Tatlısı

Tulumba tatlısı, kızgın yağda kızartılan hamurun şerbetle buluşturulmasıyla hazırlanan geleneksel bir Türk tatlısıdır. Dışı çıtır, iç kısmı ise yumuşak yapısıyla bilinen tulumba tatlısı, özellikle Osmanlı mutfağından günümüze ulaşan en popüler şerbetli tatlılar arasında yer almaktadır.

Tulumba tatlısı genellikle un, su, tereyağı veya margarin, yumurta ve irmik kullanılarak hazırlanan hamurun yıldız uçlu sıkma torbası yardımıyla şekillendirilmesiyle yapılmaktadır. Kızgın yağda kızartılan hamurlar daha sonra şerbete batırılarak servis edilir.

Etimoloji

“Tulumba” kelimesinin, Osmanlı döneminde kullanılan su pompası anlamındaki “tulumba” sözcüğünden geldiği düşünülmektedir. Tatlının şeklinin eski tulumba pompalarına benzemesi nedeniyle bu ismin verildiği ifade edilmektedir.

Kelime zaman içerisinde Türk mutfağında yalnızca tatlı adı olarak değil, aynı zamanda Osmanlı şehir yaşamında önemli yere sahip tulumbacılar ile de ilişkilendirilmiştir.

Tarihçe

Tulumba tatlısının kökeni Osmanlı mutfağına dayanmaktadır. Özellikle saray mutfağında ve İstanbul sokak kültüründe önemli yere sahip olan tatlı, zamanla Anadolu’nun birçok bölgesine yayılmıştır.

Osmanlı döneminde sokak tatlıcıları tarafından sıkça satılan tulumba tatlısı, uygun maliyetli olması ve uzun süre tazeliğini koruması nedeniyle halk arasında oldukça popüler hâle gelmiştir.

19. yüzyılda İstanbul’da tulumba tatlısı satan dükkânların sayısının arttığı ve tatlının özellikle Ramazan aylarında yoğun şekilde tüketildiği bilinmektedir

Osmanlı Mutfağında Tulumba Tatlısı

Tulumba tatlısı, Osmanlı mutfağında özellikle:

• Ramazan sofralarında
• Saray mutfaklarında
• Sokak tatlıcılarında
• Bayramlarda
• Özel davetlerde

sıkça tüketilen tatlılardan biri olmuştur.

Osmanlı döneminde tatlı ustaları, tulumba hamurunun kıvamına büyük önem vermekteydi. Hamurun fazla sert veya fazla yumuşak olması tatlının yapısını doğrudan etkilediği için ustalık gerektiren tatlılar arasında kabul edilmekteydi.

Yapımı

Tulumba tatlısının yapımında ilk olarak su ve yağ kaynatılır. Daha sonra un eklenerek yoğun kıvamlı bir hamur elde edilir. Hamur soğuduktan sonra yumurta ilave edilir ve sıkma torbasına alınır.

Hazırlanan hamur kızgın yağa sıkılarak kızartılır. Altın sarısı renk alan tulumbalar sıcak veya ılık şerbete batırılır. Şerbeti çeken tatlı servis edilmeye hazır hâle gelir.

Bazı tariflerde hamura irmik veya nişasta da eklenebilmektedir.

Çeşitleri

Tulumba tatlısının farklı bölgelerde hazırlanan çeşitli türleri bulunmaktadır. En bilinen çeşitleri şunlardır:

• Klasik tulumba tatlısı
• Halka tulumba
• Çikolatalı tulumba
• Mini tulumba
• Çıtır tulumba
• İrmikli tulumba

Bazı bölgelerde tatlı daha ince hazırlanırken bazı tariflerde daha büyük ve yoğun şerbetli yapılmaktadır.

Kültürel Önemi

Tulumba tatlısı, Türkiye’de en yaygın sokak tatlılarından biri olarak kabul edilmektedir. Özellikle bayramlarda, düğünlerde, mevlitlerde ve Ramazan ayında sıkça tüketilmektedir.

Günümüzde Balkan ülkeleri ve Orta Doğu mutfaklarında da benzer tatlı türleri bulunmaktadır. Ancak Türk usulü tulumba tatlısı, çıtır yapısı ve yoğun şerbeti ile diğer çeşitlerden ayrılmaktadır.

Ayrıca Bakınız

• Şerbetli tatlılar
• Osmanlı mutfağı
• Lokma tatlısı
• Halka tatlısı
• Baklava